Tóm tắt nhanh: Ikusei Shuro (育成就労) là chế độ tiếp nhận lao động nước ngoài mới của Nhật Bản, có hiệu lực từ ngày 1/4/2027 và thay thế chế độ thực tập sinh kỹ năng. Người lao động làm việc theo nguyên tắc 3 năm tại 17 ngành thiếu nhân lực, được chuyển công ty khi đủ điều kiện, phải đạt các mốc tiếng Nhật và đi tiếp lên visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Gino) loại 1. Chi phí phái cử mà người lao động phải chịu cũng bị giới hạn ở mức tối đa 2 tháng lương cơ bản.
Từ năm 2026, cụm từ “Ikusei Shuro” xuất hiện ngày càng nhiều trong các thông báo tuyển dụng và các buổi tư vấn xuất khẩu lao động Nhật Bản. Nhiều bạn nghe nói “thực tập sinh sắp bị bãi bỏ” nhưng chưa biết chế độ mới khác gì, ai bị ảnh hưởng và nên chuẩn bị từ đâu.
Tin tốt là phần lớn thay đổi theo hướng bảo vệ người lao động hơn: được chuyển công ty trong điều kiện nhất định, có lộ trình rõ ràng lên Tokutei và có trần chi phí phái cử. Tuy nhiên, chế độ mới cũng đặt ra yêu cầu tiếng Nhật cao hơn và có hạn mức tiếp nhận theo ngành.
Bài viết này tổng hợp những điểm cốt lõi của Ikusei Shuro. Nội dung gồm bảng so sánh với chế độ thực tập sinh kỹ năng, danh sách 17 ngành, quy định chuyển công ty, các mốc tiếng Nhật, chi phí và lộ trình chuyển tiếp cho người đang đi hoặc chuẩn bị đi theo chế độ cũ. Chế độ mới vẫn đang được hoàn thiện, nên một số chi tiết sẽ được ghi rõ là chưa chốt.
Ikusei Shuro là gì?
Ikusei Shuro (育成就労) là một tư cách lưu trú mới dành cho lao động nước ngoài làm việc tại các ngành thiếu nhân lực của Nhật Bản. Luật thành lập chế độ này được thông qua vào tháng 6/2024. Theo Kyodo, nội các Nhật Bản đã quyết định luật có hiệu lực từ ngày 1/4/2027, đồng thời chế độ thực tập sinh kỹ năng được thành lập từ năm 1993 sẽ bị bãi bỏ.
Về tên gọi, một số báo trong nước dịch là “Việc làm để phát triển kỹ năng” hoặc “Đào tạo – Việc làm”. Bài viết này giữ nguyên tên “Ikusei Shuro” để bạn dễ tra cứu thông tin chính thức.
Mục tiêu của chế độ rất khác với trước đây. Người lao động làm việc khoảng 3 năm để đạt trình độ tương đương Tokutei Gino loại 1, sau đó được khuyến khích chuyển sang Tokutei để làm việc lâu dài. Nói cách khác, Nhật Bản không còn gọi đây là chương trình chuyển giao kỹ thuật cho nước đang phát triển, mà thừa nhận đây là cách đào tạo và giữ chân nhân lực.
Về nội dung công việc, người lao động làm việc theo “ngành” và “nhóm nghiệp vụ” thay cho hệ thống “nghề” và “công việc” cũ. Theo tài liệu của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, thời gian làm công việc cốt lõi phải chiếm từ 1/3 tổng thời gian làm việc. Thời gian dành cho nội dung an toàn vệ sinh phải chiếm từ 1/10.
Vì sao Nhật Bản thay thế chế độ thực tập sinh kỹ năng?
Chế độ thực tập sinh kỹ năng có mục tiêu chính thức là chuyển giao kỹ thuật cho các nước đang phát triển. Thực tế, nhiều doanh nghiệp dùng chế độ này như một cách tuyển lao động giá rẻ. Theo Kyodo, thực tập sinh về nguyên tắc không được đổi nơi làm việc, và nhiều trường hợp bỏ trốn để thoát khỏi môi trường làm việc kém.
Những vấn đề đó khiến chế độ bị chỉ trích trong nhiều năm, và đây là lý do Nhật Bản chuyển sang một chế độ có mục tiêu rõ ràng hơn là đào tạo và giữ chân nhân lực. Bạn có thể xem lại khái niệm cũ tại bài Thực tập sinh kỹ năng Nhật Bản là gì? và bối cảnh chung tại bài Những thay đổi chính sách XKLĐ Nhật năm 2025.
So sánh Ikusei Shuro và thực tập sinh kỹ năng
Bảng dưới đây tóm tắt những khác biệt quan trọng nhất giữa hai chế độ:
| Tiêu chí | Thực tập sinh kỹ năng (cũ) | Ikusei Shuro (mới, từ 1/4/2027) |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Chuyển giao kỹ thuật, đóng góp quốc tế | Đào tạo và giữ chân nhân lực cho ngành thiếu lao động |
| Thời gian lưu trú | Tối đa 5 năm (1 + 2 + 2) | Nguyên tắc 3 năm |
| Phạm vi | 91 nghề, 168 công việc | 17 ngành, chia theo nhóm nghiệp vụ |
| Chuyển công ty | Về nguyên tắc không được | Được, theo điều kiện về thời gian, kỹ năng và tiếng Nhật |
| Tiếng Nhật | Không yêu cầu chung (riêng ngành điều dưỡng có yêu cầu N4) | A1 trước khi làm việc, A2.1 khi chuyển công ty, A2.2 khi kết thúc |
| Tổ chức giám sát | Tổ chức giám sát (監理団体) | Cơ quan giám sát hỗ trợ (監理支援機関), bắt buộc có kiểm toán bên ngoài |
| Đường lên Tokutei | Khó nếu nghề không trùng ngành | Ngành trùng với Tokutei nên chuyển tiếp thuận lợi hơn |
(Bảng tổng hợp từ tài liệu của Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản (ISA) và các tổng hợp của văn phòng hành chính thư sĩ tại Nhật; chi tiết có thể thay đổi theo phương châm vận hành từng ngành.)
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở việc ngành của Ikusei Shuro gần như trùng với ngành của Tokutei Gino. Nhờ vậy, lộ trình từ Ikusei Shuro lên Tokutei loại 1 trở nên liền mạch hơn so với trước. Bạn có thể xem sự khác nhau giữa hai diện visa tại bài Visa Thực tập sinh kỹ năng (TITP) khác gì với visa Tokutei Gino?.
17 ngành của Ikusei Shuro và thời gian bị hạn chế chuyển công ty
Ikusei Shuro áp dụng cho 17 ngành, là 19 ngành của Tokutei trừ đi ngành hàng không và vận tải đường bộ. Phương án chính phủ đưa ra chia các ngành thành hai nhóm theo thời gian phải làm tại công ty đầu tiên trước khi được chuyển:
| Thời gian tối thiểu tại công ty đầu tiên | Các ngành |
|---|---|
| 2 năm (8 ngành) | Điều dưỡng, sản xuất sản phẩm công nghiệp, xây dựng, đóng tàu và công nghiệp tàu biển, sửa chữa ô tô, sản xuất đồ ăn thức uống, dịch vụ ăn uống, tái chế tài nguyên |
| 1 năm (9 ngành) | Vệ sinh tòa nhà, giặt là (linen supply), lưu trú (khách sạn), đường sắt, kho vận (logistics), nông nghiệp, ngư nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp gỗ |
(Phân nhóm theo phương án chính phủ trình hội đồng chuyên gia và các tổng hợp mới nhất; cần đối chiếu lại với phương châm vận hành theo từng ngành do ISA công bố.)
Ngoài ra, ngày 9/9/2026 chính phủ Nhật Bản đã đề xuất thêm ngành hàng không, nâng tổng số lên 18 ngành. Quyết định của nội các dự kiến vào tháng 12/2026, vì vậy danh sách ngành vẫn có thể thay đổi trước ngày chế độ có hiệu lực.
Khi chọn ngành, bạn cũng nên để ý đến Tokutei Gino. Ví dụ, ngành dịch vụ ăn uống đã tạm dừng nhận Tokutei loại 1 mới từ ngày 13/4/2026 do chạm hạn mức tiếp nhận. Điều kiện hiện hành của Tokutei có trong bài Điều kiện đi Nhật theo diện Kỹ năng đặc định (Tokutei Gino).
Chuyển công ty trong Ikusei Shuro: điều kiện là gì?
Đây là thay đổi được quan tâm nhiều nhất, vì thực tập sinh kỹ năng trước đây về nguyên tắc không được đổi nơi làm việc. Theo các tài liệu hiện có, người lao động muốn chuyển công ty theo nguyện vọng cá nhân cần đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện:
- Đã làm đủ thời gian tối thiểu tại công ty đầu tiên (1 hoặc 2 năm tùy ngành, xem bảng ở trên).
- Chuyển trong cùng nhóm nghiệp vụ.
- Đạt kỳ thi kỹ năng cơ bản (hoặc kỳ thi tương đương) và kỳ thi tiếng Nhật ở mức A2.1.
- Công ty nhận phải đáp ứng điều kiện của chế độ mới.
Việc điều phối chuyển công ty thực hiện qua cơ quan giám sát hỗ trợ, cơ quan quản lý Ikusei Shuro và Hello Work. Trong giai đoạn đầu, các công ty môi giới tư nhân không được tham gia, nhằm ngăn môi giới trục lợi từ việc chuyển công ty.
Nếu gặp bạo hành, quấy rối hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng, người lao động có thể được chuyển sớm hơn. Cách hiểu thực tế còn phụ thuộc vào hướng dẫn chi tiết, nên bạn nên theo dõi thông báo của ISA. Quy định chuyển việc hiện hành ở các diện visa khác được giải thích tại bài Cách chuyển việc hợp pháp tại Nhật.
Yêu cầu tiếng Nhật: 3 mốc cần vượt qua
Khác với chế độ cũ, Ikusei Shuro đặt ra yêu cầu tiếng Nhật theo từng giai đoạn:
| Giai đoạn | Mức tiếng Nhật | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trước khi bắt đầu làm việc | A1 (tương đương N5) | Đạt kỳ thi A1 hoặc hoàn thành khóa tiếng Nhật từ 100 giờ trở lên |
| Khi muốn chuyển công ty | A2.1 | Kèm kỳ thi kỹ năng cơ bản |
| Khi kết thúc Ikusei Shuro, để lên Tokutei 1 | A2.2 | Tương đương mức Tokutei 1 yêu cầu |
(Mỗi ngành có thể đặt mức cao hơn. Ví dụ, một số nhóm nghiệp vụ ngành đường sắt yêu cầu A2.2 ngay từ năm đầu và B1 khi kết thúc.)
Doanh nghiệp tiếp nhận có nghĩa vụ cho người lao động dự thi ở năm thứ nhất và năm thứ ba. Theo tài liệu của ISA, kỳ thi năm thứ nhất không bắt buộc phải đạt để tiếp tục làm việc. Vì vậy, việc học tiếng Nhật nghiêm túc từ sớm là điều kiện gần như bắt buộc nếu bạn muốn chuyển công ty hoặc ở lại lâu dài.
Chi phí phái cử: có trần 2 tháng lương
Theo hướng dẫn tổng hợp từ ISA, đơn vị phái cử chỉ được thu của người lao động và gia đình các khoản phí với tổng mức tối đa bằng 2 tháng lương cơ bản tại thời điểm bắt đầu làm việc. Chi phí đưa người lao động sang Nhật được chia sẻ giữa đơn vị phái cử, doanh nghiệp tiếp nhận và cơ quan giám sát hỗ trợ. Phí giám sát hỗ trợ không được tính cho người lao động.
Kế hoạch Ikusei Shuro của từng người lao động phải được cơ quan quản lý chứng nhận. Kế hoạch có khoản phí người lao động không được phép chịu thì sẽ không được chứng nhận. Đây là điểm khác biệt đáng kể so với tình trạng người lao động phải vay nợ lớn trước khi sang Nhật.
Nếu bạn bị yêu cầu nộp khoản phí vượt xa mức này, hãy đặt câu hỏi và yêu cầu bảng kê chi tiết bằng văn bản. Bạn cũng có thể tham khảo bài Làm sao để giảm chi phí khi đi Nhật theo diện lao động? để biết các khoản nên và không nên chi trả.
Hạn mức, cơ quan giám sát và đơn vị phái cử
Khác với thực tập sinh kỹ năng, Ikusei Shuro có hạn mức tiếp nhận toàn quốc. Chính phủ Nhật Bản đặt hạn mức 430.000 người cho 2 năm đầu kể từ tháng 4/2027. Cùng với Tokutei Gino, tổng số lao động nước ngoài có thể tiếp nhận tối đa là khoảng 1,23 triệu người. Hạn mức theo ngành có thể khiến một số ngành tuyển nhanh hơn dự kiến, giống như trường hợp ngành ăn uống của Tokutei.
Về tổ chức, cơ quan giám sát hỗ trợ phải đáp ứng tiêu chuẩn chặt hơn tổ chức giám sát cũ, với bước thẩm định bắt đầu từ tháng 4/2026. Việc tiếp nhận lao động còn phải dựa trên biên bản ghi nhớ (MOC) giữa Nhật Bản và nước gửi, đồng thời đơn vị phái cử phải được chính phủ nước gửi công nhận.
Với lao động Việt Nam, Việt Nam và Nhật Bản đã có biên bản ghi nhớ cho thực tập sinh kỹ năng và cho Tokutei Gino. Riêng biên bản ghi nhớ về Ikusei Shuro giữa hai nước, tại thời điểm viết bài chúng tôi chưa tìm thấy thông báo công khai. Trong khi đó, văn bản biên bản ghi nhớ Ikusei Shuro với một số nước khác như Thái Lan, Lào và Uzbekistan đã được công bố trên trang của các bộ ngành Nhật Bản.
Vì vậy, bạn nên hỏi trực tiếp đơn vị tư vấn về tình trạng biên bản ghi nhớ và việc đơn vị phái cử có được công nhận hay chưa, trước khi nộp bất kỳ khoản phí nào.
Người đang là thực tập sinh hoặc chuẩn bị đi theo chế độ cũ thì sao?
Chế độ cũ không biến mất ngay vào ngày 1/4/2027. Theo thông tin các báo trong nước đăng lại thông báo của phía Nhật Bản, có giai đoạn hai chế độ cùng tồn tại:
| Tình huống | Quy định chuyển tiếp (theo thông tin báo chí) |
|---|---|
| Đang thực tập tại Nhật vào ngày 1/4/2027 | Tiếp tục thực tập với tư cách thực tập kỹ năng |
| Hoàn thành thực tập kỹ năng số 1 sau mốc 1/4/2027 | Được lên số 2, không được lên số 3 |
| Đang ở thực tập kỹ năng số 2 từ 1 năm trở lên tại ngày 1/4/2027 | Được xem xét lên số 3 |
| Muốn chuyển từ thực tập kỹ năng sang Ikusei Shuro | Không được xem xét |
| Người đã được cấp phép theo chế độ cũ | Cần nhập cảnh muộn nhất ngày 30/6/2027 |
| Từ ngày 1/4/2030 | Chỉ còn Ikusei Shuro |
(Thông tin tổng hợp từ các báo trong nước đăng lại thông báo của phía Nhật Bản. Đây là quy định chuyển tiếp nên cần đối chiếu lại với thông báo chính thức của ISA và đơn vị tư vấn trước khi ra quyết định.)
Người đang làm thực tập sinh vẫn có thể lên Tokutei Gino theo điều kiện riêng của diện này. Bạn có thể xem thêm Tìm hiểu về visa đặc định số 2 và khả năng định cư tại Nhật nếu muốn hiểu lộ trình dài hạn.
Góc nhìn chuyên gia: Bạn thuộc nhóm nào?
Từ kinh nghiệm tư vấn, có thể chia người đọc thành ba nhóm với cách cân nhắc khác nhau:
- Nếu bạn chưa đăng ký và định đi từ năm 2027: nhiều khả năng bạn sẽ đi theo Ikusei Shuro. Hãy bắt đầu học tiếng Nhật ngay, vì mốc A1 là điều kiện đầu vào và các mốc cao hơn quyết định khả năng chuyển công ty. Nên ưu tiên ngành có nhu cầu ổn định và kiểm tra hạn mức của Tokutei ở ngành đó.
- Nếu bạn đã trúng tuyển đơn hàng thực tập sinh và đang chờ xuất cảnh: hãy hỏi đơn vị tư vấn bằng văn bản về việc hồ sơ của bạn đi theo chế độ nào và thời hạn nhập cảnh. Mốc 30/6/2027 là điểm cần đặc biệt lưu ý.
- Nếu bạn đang làm thực tập sinh tại Nhật: về cơ bản bạn tiếp tục theo chế độ hiện tại, và có thể cân nhắc lộ trình lên Tokutei khi đủ điều kiện. Đừng tin các lời chào mời “đổi sang Ikusei Shuro” nếu chưa kiểm chứng, vì theo thông tin hiện có thực tập kỹ năng không được chuyển sang tư cách mới.
Dù ở nhóm nào, hãy nắm rõ quyền lợi của mình. Bạn có thể tham khảo bài Quyền lợi người lao động Việt tại Nhật Bản để biết cách bảo vệ bản thân trong suốt quá trình làm việc.
Các mốc thời gian cần nhớ
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| Tháng 4/2026 | Bắt đầu thẩm định cơ quan giám sát hỗ trợ |
| Từ 1/9/2026 | Bắt đầu tiếp nhận hồ sơ chứng nhận kế hoạch Ikusei Shuro (phía doanh nghiệp) |
| Dự kiến tháng 12/2026 | Nội các quyết định việc thêm ngành hàng không (từ 17 lên 18 ngành) |
| 1/4/2027 | Ikusei Shuro có hiệu lực, thực tập sinh kỹ năng bị bãi bỏ |
| 30/6/2027 | Hạn nhập cảnh muộn nhất đối với hồ sơ theo chế độ cũ (theo báo trong nước) |
| 1/4/2030 | Chỉ còn Ikusei Shuro (theo báo trong nước) |
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Ikusei Shuro có thay thế hoàn toàn thực tập sinh kỹ năng không?
Có, nhưng theo từng giai đoạn. Chế độ thực tập sinh kỹ năng bị bãi bỏ từ ngày 1/4/2027, tuy nhiên người đang thực tập và một số trường hợp đã được cấp phép vẫn tiếp tục theo chế độ cũ trong thời gian chuyển tiếp.
Chưa biết tiếng Nhật có đi được Ikusei Shuro không?
Có thể, nhưng bạn cần đạt mức A1 (tương đương N5) trước khi bắt đầu làm việc. Mức này đạt được bằng cách thi đạt hoặc hoàn thành khóa tiếng Nhật từ 100 giờ trở lên.
Làm hết 3 năm Ikusei Shuro thì sao?
Chế độ được thiết kế để người lao động chuyển sang Tokutei Gino loại 1 sau khoảng 3 năm, với điều kiện đạt kỹ năng và tiếng Nhật theo yêu cầu. Theo một đề xuất của chính phủ, người chưa đạt kỳ thi có thể được ở thêm tối đa 1 năm để thi lại, nhưng chi tiết cần chờ hướng dẫn chính thức.
Có phải trả phí để được chuyển công ty không?
Quy định chi tiết về chi phí chuyển công ty vẫn đang được hoàn thiện. Nguyên tắc chung là người lao động không phải chịu các khoản phí vượt trần và việc điều phối chuyển công ty đi qua các cơ quan được chỉ định, không qua môi giới tư nhân.
Kết luận
Ikusei Shuro là bước thay đổi lớn nhất của chính sách lao động nước ngoài tại Nhật Bản trong nhiều năm. Với người lao động, đây vừa là cơ hội, nhờ được chuyển công ty và có lộ trình rõ ràng lên Tokutei, vừa là thách thức vì yêu cầu tiếng Nhật cao hơn và hạn mức theo ngành. Hiểu rõ quy định ngay từ bây giờ sẽ giúp bạn chọn đúng thời điểm và đúng ngành.
Chế độ này sẽ còn được cập nhật thêm trước và sau ngày 1/4/2027. Để theo dõi những thay đổi mới nhất về việc làm, visa và cuộc sống tại Nhật Bản, bạn có thể đọc thêm các bài viết được cập nhật thường xuyên tại chuyên mục Column của Jobcircle Nippon.