Đối với người lao động và du học sinh Việt Nam đang sinh sống tại Nhật, việc lựa chọn đúng visa Nhật Bản có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền làm việc, thu nhập và khả năng định cư lâu dài. Trong thực tế, hai loại visa thường gây nhầm lẫn nhất là visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú.
Theo số liệu do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (Immigration Services Agency of Japan) công bố, số lượng người nước ngoài cư trú theo diện gia đình tại Nhật liên tục tăng trong những năm gần đây, song song với tình trạng thiếu hụt lao động dài hạn. Điều này khiến việc hiểu đúng từng loại visa trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rõ visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú, từ đó lựa chọn con đường phù hợp với mục tiêu sinh sống và làm việc lâu dài tại Nhật Bản.
1. Tổng quan về visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú
1.1. Vì sao cần phân biệt rõ visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú?
Nhiều người Việt đang sinh sống tại Nhật Bản cho rằng visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng là giống nhau vì đều thuộc nhóm visa gia đình Nhật Bản. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là hai tư cách lưu trú hoàn toàn khác nhau, với quyền lợi và mức độ ổn định rất khác biệt.
Việc không phân biệt rõ hai loại visa này có thể khiến người cư trú hiểu sai về quyền làm việc hợp pháp, từ đó bị giới hạn thời gian lao động và thu nhập trong thời gian dài. Trong nhiều trường hợp, điều này còn gây khó khăn khi người lao động có nhu cầu định cư tại Nhật Bản hoặc xây dựng cuộc sống lâu dài.
Trong bối cảnh Nhật Bản đang mở rộng tiếp nhận lao động nước ngoài để bù đắp tình trạng thiếu hụt nhân lực, các tư cách lưu trú cho phép tự chủ về kinh tế ngày càng được đánh giá cao. Vì vậy, việc hiểu đúng và lựa chọn phù hợp giữa visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú là bước quan trọng đối với người lao động và du học sinh Việt Nam tại Nhật.
2. Visa người phụ thuộc (Dependent Visa) là gì?
2.1. Khái niệm visa người phụ thuộc tại Nhật Bản
Visa người phụ thuộc (家族滞在 – Dependent Visa) là tư cách lưu trú dành cho vợ/chồng và con cái của người đang cư trú hợp pháp tại Nhật theo các visa như:
- Visa kỹ sư – nhân văn – quốc tế
- Visa lao động
- Visa du học
Mục đích chính của visa này là đoàn tụ gia đình, không phải để lao động chính.
Theo hướng dẫn của Bộ Ngoại giao Nhật Bản (MOFA), người mang visa phụ thuộc được phép sinh sống tại Nhật trong thời gian visa của người bảo lãnh còn hiệu lực.
>>> Tham khảo thêm tại: https://www.mofa.go.jp/j_info/visit/visa/long/visa9.html
2.2. Quyền lợi và hạn chế của visa người phụ thuộc
Người mang visa người phụ thuộc được hưởng một số quyền lợi cơ bản như:
- Sinh sống hợp pháp tại Nhật
- Tham gia bảo hiểm y tế quốc dân (nếu đủ điều kiện)
Tuy nhiên, visa này có hạn chế lớn về lao động. Theo quy định hiện hành:
- Người phụ thuộc chỉ được làm thêm tối đa 28 giờ/tuần
- Phải xin giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú
Điều này khiến visa người phụ thuộc không phù hợp với người có nhu cầu làm việc toàn thời gian hoặc xây dựng sự nghiệp lâu dài tại Nhật.
2.3. Visa người phụ thuộc có phù hợp để định cư lâu dài không?
Về bản chất, visa người phụ thuộc không phải visa định cư. Tư cách lưu trú này:
- Phụ thuộc hoàn toàn vào visa của người bảo lãnh
- Dễ bị ảnh hưởng nếu người bảo lãnh mất việc hoặc thay đổi tình trạng cư trú
Trong thực tế xét duyệt, visa người phụ thuộc không có nhiều lợi thế khi xin visa vĩnh trú, trừ trường hợp người sở hữu chuyển đổi sang tư cách lưu trú khác phù hợp hơn, chẳng hạn như visa vợ/chồng có vĩnh trú.
3. Visa vợ/chồng của người có vĩnh trú là gì?
3.1. Khái niệm visa vợ/chồng có vĩnh trú
Visa vợ/chồng có vĩnh trú (永住者の配偶者等) là visa dành cho vợ hoặc chồng của người đang sở hữu visa vĩnh trú tại Nhật Bản.
Đây là một loại visa gia đình Nhật Bản, nhưng có phạm vi quyền lợi rộng hơn so với visa người phụ thuộc. Visa này được cấp cho những trường hợp hôn nhân hợp pháp và có mục tiêu sinh sống ổn định tại Nhật.
Theo quy định của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, visa vợ/chồng có vĩnh trú được xếp vào nhóm tư cách lưu trú phù hợp với cư trú dài hạn.
>>> Tham khảo thêm tại: https://www.isa.go.jp/en/applications/procedures/zairyu_eijusha.html
3.2. Quyền lợi nổi bật của visa vợ/chồng có vĩnh trú
Người sở hữu visa vợ/chồng có vĩnh trú:
- Được làm việc không giới hạn ngành nghề và thời gian
- Không cần xin giấy phép làm thêm
- Có thể thay đổi công việc linh hoạt
Dựa theo chính sách lao động của Nhật Bản, những người có khả năng tự chủ tài chính được đánh giá là phù hợp với mục tiêu cư trú lâu dài và hội nhập xã hội.
3.3. Vai trò của visa vợ/chồng có vĩnh trú trong lộ trình định cư
Trong lộ trình định cư tại Nhật Bản, visa vợ/chồng có vĩnh trú được xem là bước đệm quan trọng trước khi xin visa vĩnh trú cho chính bản thân người cư trú
- Ổn định cuộc sống gia đình tại Nhật
- Chuẩn bị hồ sơ xin visa vĩnh trú cho bản thân trong tương lai
So với visa người phụ thuộc, tư cách này có lợi thế rõ rệt khi xét duyệt vĩnh trú, nhờ khả năng lao động và đóng thuế độc lập.
>>> Bài viết liên quan: Thủ tục và điều kiện định cư tại Nhật Bản theo diện kết hôn(Thay link bài viết)
4. So sánh visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú tại Nhật Bản
Để lựa chọn đúng visa Nhật Bản phù hợp với mục tiêu sinh sống và làm việc lâu dài, người lao động và du học sinh cần so sánh rõ visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú trên nhiều khía cạnh quan trọng. Hai loại visa này khác nhau rõ rệt về quyền lao động, mức độ ổn định cư trú và khả năng định cư lâu dài.
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp người đọc dễ hình dung và đưa ra quyết định phù hợp.
4.1. Bảng so sánh visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú
| Tiêu chí so sánh | Visa người phụ thuộc (Dependent Visa) | Visa vợ/chồng có vĩnh trú |
| Đối tượng áp dụng | Vợ/chồng, con cái của du học sinh hoặc người lao động tại Nhật | Vợ/chồng của người đang sở hữu visa vĩnh trú |
| Mục đích visa | Đoàn tụ gia đình | Sinh sống và ổn định lâu dài tại Nhật |
| Quyền làm việc | Làm thêm tối đa 28 giờ/tuần (cần xin phép) | Làm việc không giới hạn ngành nghề và thời gian |
| Thu nhập | Bị giới hạn do thời gian làm việc | Thu nhập ổn định, có thể làm toàn thời gian |
| Mức độ phụ thuộc | Phụ thuộc hoàn toàn vào visa người bảo lãnh | Tính độc lập cao, ít phụ thuộc |
| Khả năng chuyển việc | Hạn chế | Tự do chuyển việc |
| Tính ổn định cư trú | Thấp, dễ bị ảnh hưởng khi người bảo lãnh thay đổi visa | Cao, phù hợp cư trú dài hạn |
| Khả năng xin visa vĩnh trú | Khó, ít lợi thế | Có lợi thế rõ rệt |
| Phù hợp với định cư lâu dài | ❌ Không phù hợp | ✅ Phù hợp |
4.2. Nhận xét tổng quan từ bảng so sánh
Từ bảng trên có thể thấy, visa người phụ thuộc phù hợp với những trường hợp đoàn tụ gia đình ngắn hạn và chưa có nhu cầu làm việc toàn thời gian. Trong khi đó, visa vợ/chồng có vĩnh trú mang lại quyền lao động rộng hơn, thu nhập ổn định hơn và nền tảng tốt hơn cho định cư lâu dài tại Nhật Bản.
Đối với người lao động và du học sinh Việt Nam đang sinh sống tại Nhật, nếu mục tiêu là ổn định cuộc sống và hướng tới visa vĩnh trú, visa vợ/chồng có vĩnh trú là lựa chọn có lợi thế rõ ràng hơn về mặt pháp lý và kinh tế.
5. Nên chọn visa nào trong từng trường hợp cụ thể?
Việc lựa chọn visa người phụ thuộc hay visa vợ/chồng có vĩnh trú phụ thuộc vào mục tiêu cư trú, nhu cầu làm việc và kế hoạch sinh sống lâu dài tại Nhật Bản. Mỗi loại visa phù hợp với một giai đoạn và hoàn cảnh khác nhau.
5.1. Khi nào visa người phụ thuộc là lựa chọn phù hợp?
Visa người phụ thuộc phù hợp với những trường hợp ưu tiên đoàn tụ gia đình trong ngắn hạn. Người cư trú chưa có nhu cầu làm việc toàn thời gian hoặc chưa xác định kế hoạch định cư lâu dài có thể lựa chọn loại visa này.
Đối với du học sinh hoặc người lao động mới sang Nhật, visa người phụ thuộc giúp ổn định cuộc sống ban đầu, làm quen với môi trường sinh hoạt và văn hóa Nhật Bản. Trong giai đoạn này, việc làm thêm giới hạn vẫn có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cơ bản.
5.2. Khi nào nên chuyển sang visa vợ/chồng có vĩnh trú?
Người đang ở visa người phụ thuộc nên cân nhắc chuyển sang visa vợ/chồng có vĩnh trú khi đã kết hôn hợp pháp với người có vĩnh trú và có kế hoạch sinh sống lâu dài tại Nhật.
Việc chuyển đổi visa giúp người cư trú mở rộng quyền lao động, làm việc toàn thời gian và nâng cao thu nhập. Đồng thời, visa vợ/chồng có vĩnh trú mang lại tính ổn định pháp lý cao hơn, phù hợp với mục tiêu định cư lâu dài.
5.3. Lời khuyên dành cho người lao động và du học sinh Việt Nam
Người lao động và du học sinh Việt Nam nên xác định rõ mục tiêu cư trú ngay từ đầu. Nếu mục tiêu là ổn định lâu dài và hướng tới visa vĩnh trú, việc lựa chọn visa có quyền lao động rộng là yếu tố quan trọng.
Bên cạnh đó, người cư trú cần chủ động tìm hiểu quy định visa Nhật Bản từ nguồn thông tin chính thống, chuẩn bị hồ sơ rõ ràng và chuyển đổi visa đúng thời điểm. Điều này giúp giảm rủi ro pháp lý và tạo nền tảng vững chắc cho cuộc sống tại Nhật Bản.
Kết luận
Visa người phụ thuộc và visa vợ/chồng có vĩnh trú đều thuộc nhóm visa gia đình Nhật Bản, nhưng có sự khác biệt rõ ràng về quyền làm việc, mức độ ổn định cư trú và khả năng định cư lâu dài. Trong khi visa người phụ thuộc phù hợp với mục tiêu đoàn tụ gia đình trong ngắn hạn, visa vợ/chồng có vĩnh trú là lựa chọn tối ưu hơn cho những ai muốn làm việc ổn định và xây dựng cuộc sống lâu dài tại Nhật Bản. Việc hiểu đúng từng loại visa Nhật Bản sẽ giúp người lao động và du học sinh Việt Nam chủ động lựa chọn lộ trình phù hợp, hạn chế rủi ro và chuẩn bị tốt cho tương lai.
Hy vọng các thông tin trên bài viết sẽ có giúp cho người đọc hiểu rõ sự khác biệt giữa các loại visa gia đình và đưa ra quyết định phù hợp với kế hoạch sinh sống tại Nhật Bản.