Khi sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, việc nắm rõ các ngày lễ lớn tại Nhật không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lịch làm việc, thu nhập, học tập và các thủ tục hành chính.
Đối với du học sinh và người lao động Việt Nam, hiểu đúng về ngày lễ quốc gia, kỳ nghỉ dài và quy định nghỉ bù sẽ giúp bạn chủ động hơn trong cuộc sống tại Nhật, tránh những rắc rối không đáng có.
1. Vì sao người Việt mới đến Nhật cần nắm rõ lịch ngày lễ?
1.1 Tránh gián đoạn các thủ tục quan trọng
Tại Nhật, nhiều cơ quan hành chính như ward office (kuyakusho), city hall, ngân hàng, bưu điện và một số cơ sở y tế không làm việc vào ngày lễ quốc gia, kể cả khi đó là ngày trong tuần.
Trong thực tế, không ít du học sinh và người lao động Việt Nam gặp tình huống phải quay về tay không vì đến làm thủ tục đúng vào ngày lễ mà không biết trước. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các việc quan trọng như đăng ký địa chỉ cư trú, gia hạn thẻ cư trú, mở tài khoản ngân hàng hoặc xử lý hồ sơ bảo hiểm. Vì vậy, nắm rõ các ngày lễ lớn tại Nhật giúp người mới chủ động sắp xếp thời gian và tránh những rắc rối không đáng có.
1.2 Ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và ca làm
Không giống như tại Việt Nam, ngày lễ ở Nhật Bản không đồng nghĩa với việc người lao động chắc chắn được nghỉ làm hoặc được trả lương cao hơn. Trên thực tế, việc có được nghỉ lễ, đi làm ngày lễ hay nhận phụ cấp hay không phụ thuộc hoàn toàn vào hợp đồng lao động và quy định của từng công ty.
Đối với người lao động Việt Nam làm việc trong các ngành dịch vụ, nhà hàng, siêu thị hoặc sản xuất theo ca, ngày lễ thậm chí còn là thời điểm phải đi làm nhiều hơn do nhu cầu tăng cao. Nếu không hiểu rõ lịch lễ và quyền lợi liên quan, người lao động rất dễ rơi vào tình trạng hiểu nhầm về lương, ca làm hoặc chế độ nghỉ bù. Do đó, việc nắm chắc lịch ngày lễ giúp người lao động trao đổi rõ ràng với công ty và bảo vệ quyền lợi của bản thân.
1.3 Lên kế hoạch học tập, đi lại và chi tiêu hiệu quả hơn
Các kỳ nghỉ lớn tại Nhật như Golden Week, Obon hay kỳ nghỉ cuối năm – đầu năm thường kéo theo sự gia tăng mạnh về nhu cầu di chuyển và tiêu dùng. Trong những thời điểm này, tàu điện, xe buýt và sân bay thường rất đông, giá vé tàu Shinkansen, vé máy bay và chi phí lưu trú cũng tăng đáng kể.
Đối với du học sinh và người lao động Việt Nam, việc không nắm trước lịch ngày lễ có thể khiến kế hoạch học tập, làm thêm hoặc về thăm người thân bị đảo lộn, đồng thời phát sinh chi phí không cần thiết. Ngược lại, khi hiểu rõ lịch nghỉ lễ tại Nhật, người mới sang có thể chủ động sắp xếp lịch học, đăng ký ca làm phù hợp và lên kế hoạch di chuyển tiết kiệm, an toàn hơn.
2. Danh sách ngày lễ quốc gia tại Nhật Bản (theo quy định chính thức)
Theo công bố chính thức của Văn phòng Nội các Nhật Bản, hiện nay Nhật Bản có 16 ngày lễ quốc gia được áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Đây là những ngày nghỉ được quy định bởi pháp luật, có ảnh hưởng trực tiếp đến lịch làm việc của doanh nghiệp, cơ quan hành chính, trường học và các dịch vụ công cộng.
Dưới đây là một số nhóm ngày nghỉ tại Nhật
2.1 Nhóm ngày lễ đầu năm (tháng 1 – 3)
Tết Dương lịch – 元日 (1/1)
Tết Dương lịch là ngày lễ quan trọng nhất trong năm tại Nhật Bản. Vào dịp này, nhiều doanh nghiệp, cơ quan hành chính và trường học nghỉ liên tục từ 3 đến 5 ngày, thậm chí kéo dài hơn tùy theo lịch của từng công ty. Đây cũng là thời điểm người Nhật dành cho gia đình, nên các dịch vụ hành chính gần như tạm dừng.
Ngày Thành Nhân – 成人の日
Ngày Thành Nhân được tổ chức vào thứ Hai của tuần thứ hai trong tháng 1, nhằm tôn vinh những người tròn 20 tuổi – độ tuổi được pháp luật Nhật Bản công nhận là người trưởng thành. Vào ngày này, nhiều địa phương tổ chức lễ kỷ niệm, và các cơ quan hành chính thường nghỉ làm.
Ngày Quốc Khánh – 建国記念の日 (11/2)
Ngày Quốc Khánh là dịp kỷ niệm sự ra đời của quốc gia Nhật Bản. Đây là ngày lễ mang ý nghĩa lịch sử và được áp dụng nghỉ trên toàn quốc, bao gồm cả khu vực hành chính và doanh nghiệp tư nhân.
Sinh nhật Nhật Hoàng – 天皇誕生日 (23/2)
Sinh nhật Nhật Hoàng là một trong những ngày lễ mang tính biểu tượng quốc gia. Vào ngày này, nhiều cơ quan nhà nước nghỉ làm, đồng thời diễn ra các hoạt động kỷ niệm chính thức.
Xuân Phân – 春分の日 (khoảng 20–21/3)
Xuân Phân là ngày lễ có thời điểm thay đổi theo hiện tượng thiên văn, thường rơi vào khoảng ngày 20 hoặc 21 tháng 3. Đây là ngày đánh dấu sự cân bằng giữa ngày và đêm, đồng thời là thời điểm nhiều người Nhật đi tảo mộ, tưởng nhớ tổ tiên.
2.2 Nhóm ngày lễ mùa xuân & Golden Week (tháng 4 – 5)
Golden Week là cụm kỳ nghỉ dài và đông đúc nhất trong năm tại Nhật Bản, bao gồm nhiều ngày lễ liên tiếp trong khoảng cuối tháng 4 và đầu tháng 5. Cụ thể, Golden Week gồm các ngày sau:
- Showa Day (29/4)
- Ngày Hiến pháp (3/5)
- Ngày Xanh (4/5)
- Ngày Trẻ em (5/5)
Trong trường hợp các ngày lễ này rơi gần cuối tuần, người lao động có thể được nghỉ liên tục từ 5 đến 7 ngày, tùy vào chính sách của từng công ty.
Đối với người Việt đang sinh sống tại Nhật, Golden Week là thời điểm cần đặc biệt lưu ý. Giá vé tàu, vé máy bay và khách sạn thường tăng mạnh do nhu cầu di chuyển cao. Nhiều doanh nghiệp tạm thời hạn chế tuyển dụng ngắn hạn hoặc thay đổi lịch làm việc. Ngược lại, các ngành dịch vụ như nhà hàng, siêu thị, du lịch lại có xu hướng tăng tuyển baito, tạo thêm cơ hội việc làm ngắn hạn cho du học sinh.
2.3 Nhóm ngày lễ mùa hè (tháng 7 – 8)
Ngày Biển – 海の日
Ngày Biển được tổ chức vào thứ Hai của tuần thứ ba trong tháng 7, nhằm tôn vinh mối quan hệ gắn bó giữa Nhật Bản và biển cả. Đây là thời điểm nhiều gia đình đi du lịch biển, nghỉ dưỡng.
Ngày Núi – 山の日 (11/8)
Ngày Núi là ngày lễ tương đối mới, được thiết lập nhằm khuyến khích người dân quan tâm đến thiên nhiên và môi trường núi rừng. Ngày này cũng góp phần hình thành kỳ nghỉ hè ngắn cho người lao động.
Nhìn chung, giai đoạn tháng 7–8 là mùa cao điểm du lịch nội địa, khiến phương tiện công cộng đông đúc và chi phí sinh hoạt tăng nhẹ tại các khu du lịch.
2.4 Nhóm ngày lễ mùa thu (tháng 9 – 11)
Nhóm ngày lễ mùa thu tại Nhật mang ý nghĩa tôn vinh con người, văn hóa và lao động, bao gồm:
- Ngày kính lão – 敬老の日: tôn vinh người cao tuổi
- Thu phân – 秋分の日: ngày lễ gắn với thiên nhiên và truyền thống gia đình
- Ngày Thể thao – スポーツの日: khuyến khích rèn luyện thể chất
- Ngày Văn hóa – 文化の日 (3/11): tôn vinh văn hóa, học thuật và nghệ thuật
- Ngày Cảm tạ Lao động – 勤労感謝の日 (23/11): ghi nhận giá trị của người lao động
Đây là giai đoạn thời tiết mát mẻ, nhiều hoạt động cộng đồng được tổ chức, nhưng lịch làm việc của doanh nghiệp nhìn chung vẫn ổn định hơn so với Golden Week.
2.5 Quy tắc nghỉ bù (振替休日) cần biết
Theo quy định của chính phủ Nhật Bản, nếu ngày lễ quốc gia rơi vào Chủ nhật, thì ngày làm việc kế tiếp sẽ được áp dụng là ngày nghỉ bù (振替休日). Quy định này được áp dụng thống nhất trên toàn quốc và có hiệu lực đối với cả khu vực công và tư.
3. Ba kỳ nghỉ lớn tại Nhật
Bên cạnh các ngày lễ quốc gia theo quy định chính thức, người Việt sinh sống và làm việc tại Nhật Bản thường chịu ảnh hưởng rõ rệt từ ba kỳ nghỉ lớn trong năm là Golden Week, Obon và kỳ nghỉ cuối năm – đầu năm.
Những kỳ nghỉ này không chỉ tác động đến lịch đi lại, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến ca làm, thu nhập và việc xử lý các thủ tục hành chính. Việc hiểu rõ đặc điểm của từng kỳ nghỉ giúp người mới sang Nhật chủ động phòng tránh rủi ro và sắp xếp kế hoạch hợp lý.
Bảng dưới đây tổng hợp ngắn gọn ảnh hưởng thực tế, rủi ro thường gặp và cách tránh đối với từng kỳ nghỉ, nhằm hỗ trợ người đọc dễ theo dõi và áp dụng trong cuộc sống hằng ngày tại Nhật.
Bảng so sánh 3 kỳ nghỉ lớn tại Nhật Bản
| Kỳ nghỉ | Ảnh hưởng chính | Rủi ro thường gặp với người Việt | Cách tránh & chuẩn bị |
| Golden Week | Giao thông quá tải, chi phí đi lại và lưu trú tăng cao | Không mua được vé tàu, phát sinh chi phí lớn, nghỉ sai lịch làm việc | Đặt vé trước 2–3 tuần, xác nhận lịch làm việc, tránh di chuyển giờ cao điểm |
| Obon | Lịch nghỉ không thống nhất giữa các công ty | Nghỉ nhầm ngày, vi phạm quy định công ty, mất ca làm | Hỏi rõ lịch nghỉ với công ty/baito, không nghỉ theo tin truyền miệng |
| Cuối năm – đầu năm | Gián đoạn dịch vụ hành chính và sinh hoạt | Kẹt thủ tục cư trú, thiếu tiền mặt, lỡ lịch tàu | Hoàn tất giấy tờ sớm, rút tiền trước, kiểm tra lịch nghỉ cơ quan & giao thông |
4. Đi làm, đi học trong ngày lễ tại Nhật: người Việt cần hiểu đúng để tránh thiệt thòi
Đối với nhiều người Việt mới sang Nhật, khái niệm “ngày lễ” thường được hiểu đơn giản là được nghỉ làm hoặc được hưởng lương cao hơn. Tuy nhiên, trên thực tế tại Nhật Bản, ngày lễ quốc gia không đồng nghĩa với việc tất cả mọi người đều được nghỉ, và quyền lợi trong ngày lễ phụ thuộc rất lớn vào hợp đồng lao động, quy định của công ty và loại hình công việc.
Việc hiểu chưa đúng về ngày lễ là nguyên nhân dẫn đến nhiều hiểu nhầm, tranh cãi hoặc thậm chí ảnh hưởng đến đánh giá làm việc của người lao động và du học sinh.
Trước hết, đối với người lao động, ngày lễ không tự động là ngày nghỉ có lương. Nhiều doanh nghiệp tại Nhật, đặc biệt trong các ngành sản xuất, dịch vụ, bán lẻ và logistics, vẫn hoạt động bình thường vào ngày lễ. Việc có được nghỉ, được nghỉ bù hay được hưởng phụ cấp hay không được quy định rõ trong hợp đồng lao động hoặc thông báo nội bộ của công ty, chứ không áp dụng chung cho tất cả người lao động. Vì vậy, thay vì nghe theo suy đoán hoặc thông tin truyền miệng, người lao động nên chủ động kiểm tra hợp đồng và xác nhận trực tiếp với quản lý trước các ngày lễ để tránh hiểu nhầm và ảnh hưởng đến đánh giá công việc.
Đối với du học sinh làm thêm (baito), ngày lễ tại Nhật thường không phải là ngày nghỉ mà ngược lại còn là thời điểm lượng khách tăng cao. Các cửa hàng tiện lợi, siêu thị, nhà hàng và quán ăn thường thiếu nhân lực trong ngày lễ, dẫn đến việc tăng ca hoặc thay đổi lịch làm. Nhiều du học sinh mới vì nghĩ rằng “ngày lễ thì được nghỉ” đã xin nghỉ đột xuất hoặc nghỉ theo bạn bè, gây ảnh hưởng đến mối quan hệ với quản lý. Cách an toàn nhất là hỏi rõ lịch làm thêm trong các tuần có ngày lễ và báo kế hoạch cá nhân từ sớm nếu cần xin nghỉ.
Về việc học tập, không phải tất cả các trường học tại Nhật đều nghỉ vào ngày lễ quốc gia. Nhiều trường tiếng Nhật, trường senmon hoặc cơ sở đào tạo tư thục vẫn tổ chức lớp học, kiểm tra hoặc nộp bài đúng hạn. Nếu không theo dõi thông báo từ nhà trường, du học sinh rất dễ bỏ lỡ buổi học hoặc kỳ thi quan trọng chỉ vì nghĩ rằng ngày lễ chắc chắn được nghỉ.
Ngoài ra, dịch vụ hành chính và tài chính tại Nhật thường ngừng hoạt động vào ngày lễ. Ward office, city hall, ngân hàng và bưu điện phần lớn đều đóng cửa, chỉ duy trì các dịch vụ hạn chế. Do đó, trong các tuần có ngày lễ, người Việt nên hoàn tất thủ tục giấy tờ sớm, rút đủ tiền mặt và kiểm tra trước lịch nghỉ của các cơ quan liên quan để tránh bị động.
Tóm lại, hiểu đúng bản chất của ngày lễ tại Nhật sẽ giúp người Việt mới sang chủ động hơn trong công việc, học tập và sinh hoạt, đồng thời tránh được những rắc rối và thiệt thòi không đáng có.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
5.1 Ngày lễ quốc gia tại Nhật có bắt buộc người lao động phải nghỉ không?
Không. Ngày lễ quốc gia tại Nhật không đồng nghĩa với việc tất cả người lao động đều được nghỉ làm. Việc nghỉ hay đi làm trong ngày lễ phụ thuộc vào hợp đồng lao động, nội quy công ty và đặc thù ngành nghề. Người lao động nên kiểm tra thông báo nội bộ hoặc xác nhận trực tiếp với quản lý để tránh hiểu nhầm.
5.2 Đi làm vào ngày lễ tại Nhật có được trả lương cao hơn không?
Không phải lúc nào cũng có. Phụ cấp hoặc mức lương khi đi làm ngày lễ không được áp dụng đồng loạt theo luật, mà do từng công ty quy định. Một số công ty có trả phụ cấp hoặc cho nghỉ bù, trong khi nhiều nơi vẫn tính lương như ngày làm việc bình thường.
5.3 Obon có phải là ngày lễ quốc gia và được nghỉ bắt buộc không?
Không. Obon không phải là ngày lễ quốc gia theo quy định của pháp luật Nhật Bản. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn cho nhân viên nghỉ từ 3–5 ngày trong dịp này. Người lao động và du học sinh cần xác nhận lịch nghỉ cụ thể với công ty hoặc trường học, không nên mặc định Obon là ngày nghỉ chung.
5.4 Ngày lễ tại Nhật có ảnh hưởng đến việc gia hạn thẻ cư trú hoặc làm thủ tục hành chính không?
Có. Vào ngày lễ quốc gia, hầu hết ward office, city hall, ngân hàng và bưu điện đều đóng cửa hoặc hoạt động rất hạn chế. Nếu không nắm trước lịch nghỉ, người nước ngoài có thể bị chậm gia hạn giấy tờ hoặc lỡ các thủ tục quan trọng. Vì vậy, nên hoàn tất hồ sơ hành chính sớm hơn kế hoạch khi có ngày lễ.
5.5 Du học sinh có được xin nghỉ làm thêm vào ngày lễ dễ hơn không?
Không hẳn. Trên thực tế, ngày lễ tại Nhật thường là thời điểm các cửa hàng, nhà hàng và siêu thị đông khách và thiếu nhân lực, nên việc xin nghỉ làm thêm vào ngày lễ có thể khó hơn ngày thường. Du học sinh nên báo lịch nghỉ sớm và trao đổi rõ ràng với quản lý để tránh ảnh hưởng đến ca làm và đánh giá công việc.
6. Tổng kết
Tóm lại, việc hiểu rõ các ngày lễ lớn tại Nhật Bản không chỉ giúp người Việt mới sang nắm bắt ý nghĩa văn hóa, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc sắp xếp công việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Thực tế cho thấy, ngày lễ tại Nhật không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc được nghỉ làm hay nghỉ học, mà còn phụ thuộc vào hợp đồng lao động, quy định của công ty và từng cơ sở đào tạo. Bên cạnh các ngày lễ quốc gia theo quy định, những kỳ nghỉ lớn như Golden Week, Obon hay cuối năm – đầu năm có ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại, chi phí và thủ tục hành chính của người nước ngoài. Vì vậy, việc chuẩn bị trước thông tin, xác nhận lịch nghỉ và chủ động kế hoạch cá nhân sẽ giúp người lao động và du học sinh tránh được nhiều rủi ro không đáng có.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn đầy đủ và dễ hiểu về ngày lễ ở Nhật Bản, từ đó hỗ trợ người Việt ổn định cuộc sống và làm việc hiệu quả hơn tại Nhật.